Biała Księga - Strategia zwalczania nowotworów złośliwych jajnika w Polsce

Wprowadzenie

Rak jajnika, mimo stałego postępu, jaki dokonuje się w zakresie diagnostyki i terapii nowotworów, pozostaje chorobą o złym rokowaniu. Nowotwór ten, pod względem zapadalności i śmiertelności, dotyczy przede wszystkim kobiet w siódmej dekadzie życia. Należy więc liczyć się z perspektywą, że w miarę wydłużania się życia kobiet i ogólnie starzenia się społeczeństwa rak jajnika będzie coraz większym problemem medycznym i społecznym. Na tle krajów Unii Europejskiej, Polska charakteryzuje się wysoką zapadalnością i wciąż niskimi współczynnikami wyleczenia. Jednocześnie, w ostatnich latach dokonał się znaczący postęp w zakresie diagnostyki molekularnej uwarunkowań genetycznych tej choroby. Wykazano, że najwyższe ryzyko zachorowania wiąże się z występowaniem mutacji w genach BRCA1 i BRCA2. Mutacje te odpowiadają za dziedziczne występowanie raka jajnika oraz raka piersi. Znane jest również występowanie miejscowo specyficznego raka jajnika w zespole Lyncha II, związane z mutacjami genów naprawy DNA: hMSH2 i hMLH1. Postać rodzinna lub dziedziczna stanowi, zależnie od populacji, 15–24% przypadków raka jajnika, gdzie większość (10–18%) jest właśnie związana z mutacjami w genach BRCA1 lub BRCA2.

Wychodząc naprzeciw wyzwaniom demograficznym i epidemiologicznym, Polskie Towarzystwo Onkologiczne, we współpracy z Polskim Towarzystwem Ginekologii Onkologicznej, zainicjowało przygotowanie Zielonej i Białej Księgi nowotworów jajnika: zapobieganie, rozpoznawanie i leczenie. W Zielonej Księdze przedstawiono stan obecny dotyczący zjawiska nowotworów jajnika w Polsce, w Białej Księdze przedstawiono natomiast możliwie kompletny zakres działań prowadzących do zmniejszenia społecznego obciążenia tą chorobą. Dokumenty opracował zespół redakcyjny Dane-i-Analizy.pl w ścisłej współpracy z Radą Naukową złożoną z czołowych polskich ekspertów w dziedzinie onkologii, ginekologii onkologicznej, genetyki klinicznej oraz innych dziedzin, zaangażowanych w leczenie chorych na raka jajnika. W podsumowaniu opracowania Rada Naukowa zaproponowała skoncentrowanie działań wdrożeniowych na czterech priorytetowych obszarach: skutecznej identyfikacji i objęciu poradnictwem genetycznym kobiet obciążonych podwyższonym ryzykiem wystąpienia raka jajnika, zapewnieniu dostępu do chirurgicznego postępowania zmniejszającego ryzyko w grupie kobiet wysokiego ryzyka wystąpienia raka jajnika, wdrożeniu mechanizmów stałej poprawy jakości leczenia oraz usprawnieniu i poprawie jakości diagnostyki histopatologicznej i genetycznej. Intencją autorów jest przedstawienie strategii działania na rzecz zmniejszenia zapadalności i poprawy wyników leczenia raka jajnika głównym partnerom reprezentującym poszczególne środowiska pracowników ochrony zdrowia, władz i administracji oraz zorganizowanym grupom pacjentów.

Prof . Jacek Fijuth
Przewodniczący Rady Naukowej opracowania: Zielona i Biała Księga nowotworów jajnika
Przewodniczący ZG Polskiego Towarzystwa Onkologicznego